Khoảng cách AI trong doanh nghiệp: Lãnh đạo nghĩ nhân viên đã sẵn sàng, nhưng thực tế thì không

Trong vài năm gần đây, Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI) đã trở thành một trong những chủ đề được quan tâm nhất trong môi trường doanh nghiệp. Nhiều tổ chức bắt đầu xây dựng chiến lược ứng dụng AI, triển khai các dự án Chuyển đổi AI (AI Transformation) và kỳ vọng công nghệ này sẽ giúp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí cũng như tạo ra lợi thế cạnh tranh. 
Tuy nhiên, đằng sau những kế hoạch đầy tham vọng đó lại tồn tại một nghịch lý đáng chú ý: Doanh nghiệp muốn ứng dụng AI nhanh chóng, nhưng nhiều nhân viên vẫn chưa được chuẩn bị đầy đủ để làm việc cùng AI. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến sự xuất hiện của một khái niệm ngày càng được nhắc đến nhiều hơn: AI Divide (Khoảng cách AI).

1. AI Divide (Khoảng cách AI) là gì?

AI Divide (Khoảng cách AI) là sự chênh lệch về khả năng tiếp cận, hiểu biết và ứng dụng AI giữa các cá nhân hoặc nhóm nhân sự trong cùng một tổ chức.
Trong cùng một doanh nghiệp, có những nhân viên đã sử dụng AI hằng ngày để:

• Soạn thảo nội dung
• Phân tích dữ liệu
• Xây dựng báo cáo
• Tự động hóa các công việc lặp lại

Trong khi đó, một số nhân viên khác vẫn:

• Chưa biết AI có thể hỗ trợ công việc như thế nào
• Chưa được đào tạo kỹ năng sử dụng AI
• Lo ngại về độ chính xác của kết quả
• Chưa hiểu các nguyên tắc bảo mật dữ liệu khi sử dụng AI

Kết quả là khoảng cách về năng suất, tốc độ học hỏi và hiệu quả công việc giữa các nhóm nhân sự bắt đầu gia tăng.
Nói cách khác, AI Divide không phải khoảng cách giữa những người có và không có công nghệ, mà là khoảng cách giữa những người biết tận dụng AI và những người chưa thể tận dụng AI hiệu quả.

2. Từ Digital Divide đến AI Divide

Trước đây, các doanh nghiệp thường quan tâm đến Digital Divide (Khoảng cách số).
Khái niệm này đề cập đến sự khác biệt trong khả năng tiếp cận các công nghệ số như:

• Máy tính
• Internet
• Phần mềm làm việc
• Hệ thống quản lý dữ liệu

Tuy nhiên, trong kỷ nguyên AI, chỉ có quyền truy cập công nghệ là chưa đủ.
Một nhân viên có thể sở hữu máy tính hiện đại, kết nối internet ổn định và tài khoản ChatGPT, nhưng vẫn không biết cách sử dụng AI để giải quyết công việc hiệu quả hơn.
Lúc này, vấn đề không còn nằm ở khả năng tiếp cận công nghệ mà nằm ở khả năng ứng dụng công nghệ.
Đó chính là bản chất của AI Divide.

3. AI Divide xuất hiện như thế nào trong doanh nghiệp?

3.1 Khoảng cách giữa lãnh đạo và nhân viên

Ngày càng nhiều lãnh đạo doanh nghiệp nói về:

• AI Transformation (Chuyển đổi AI)
• AI Productivity (Năng suất nhờ AI)
• AI-first Organization (Tổ chức lấy AI làm trung tâm)

Từ đó, họ kỳ vọng nhân viên sẽ nhanh chóng ứng dụng AI vào công việc hằng ngày.
Tuy nhiên, kỳ vọng này đôi khi không phản ánh đúng thực trạng của lực lượng lao động.
Một nhân viên có thể được yêu cầu "ứng dụng AI để tăng năng suất", nhưng lại chưa từng được đào tạo về:

• Cách đặt câu lệnh hiệu quả
• Cách đánh giá kết quả do AI tạo ra
• Cách kiểm chứng thông tin
• Các nguyên tắc bảo mật dữ liệu khi sử dụng AI

Khi đó, doanh nghiệp đang kỳ vọng vào một sự chuyển đổi mà đội ngũ nhân sự chưa thực sự sẵn sàng tham gia.

3.2 Khoảng cách giữa các nhóm nhân viên

Mức độ ứng dụng AI không đồng đều giữa các phòng ban.
Ví dụ:
Các bộ phận như Marketing, Công nghệ thông tin hoặc Phân tích dữ liệu thường tiếp cận AI nhanh hơn vì công việc của họ gắn liền với nội dung, dữ liệu và công nghệ.
Trong khi đó, nhiều bộ phận khác có thể chưa nhận thấy rõ AI có thể hỗ trợ công việc như thế nào.
Điều này khiến tốc độ phát triển năng lực giữa các nhóm nhân sự ngày càng khác biệt.

3.3 Khoảng cách giữa người được đào tạo và người tự học

Trong hầu hết các doanh nghiệp hiện nay, một số nhân viên chủ động tìm hiểu AI từ rất sớm.
Họ liên tục thử nghiệm công cụ mới, học cách viết câu lệnh hiệu quả và tìm cách tích hợp AI vào quy trình làm việc.
Ngược lại, nhiều nhân viên vẫn đang chờ doanh nghiệp tổ chức các chương trình đào tạo chính thức.
Theo thời gian, khoảng cách về năng suất và cơ hội phát triển giữa hai nhóm này có thể ngày càng lớn.

4. Tại sao AI Divide là vấn đề mà HR cần quan tâm?

Nhiều người cho rằng AI là câu chuyện của bộ phận công nghệ.
Tuy nhiên, AI Divide thực chất là một bài toán về quản trị nguồn nhân lực.
Nếu không được xử lý kịp thời, khoảng cách AI có thể tạo ra nhiều hệ quả cho tổ chức.

4.1 Làm giảm hiệu quả chuyển đổi AI

Doanh nghiệp có thể đầu tư vào các công cụ AI hiện đại, nhưng nếu nhân viên không đủ năng lực để khai thác thì hiệu quả đầu tư sẽ không đạt như kỳ vọng.

4.2 Gia tăng bất bình đẳng về cơ hội phát triển

Những nhân viên biết tận dụng AI thường có khả năng:
Hoàn thành công việc nhanh hơn
Học hỏi nhanh hơn
Tiếp cận nhiều cơ hội hơn
Trong khi đó, những người chưa được trang bị kỹ năng AI có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.

4.3 Tạo ra khoảng cách năng suất trong tổ chức

Hai nhân viên có cùng trình độ chuyên môn và số năm kinh nghiệm có thể tạo ra mức độ đóng góp hoàn toàn khác nhau nếu một người biết tận dụng AI còn người kia thì không.
Điều này khiến AI dần trở thành một yếu tố ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc và khả năng cạnh tranh nghề nghiệp.

5. HR có thể làm gì để thu hẹp AI Divide?

Để AI thực sự tạo ra giá trị cho doanh nghiệp, việc triển khai công nghệ cần đi song song với phát triển năng lực con người.
HR có thể đóng vai trò quan trọng thông qua ba hoạt động chính:

5.1 AI Assessment (Đánh giá năng lực AI)

Doanh nghiệp cần hiểu rõ nhân viên đang ở đâu trên hành trình ứng dụng AI.
Việc đánh giá hiện trạng giúp xác định những khoảng trống về kiến thức và kỹ năng cần được bổ sung.

5.2 AI Upskilling (Nâng cao kỹ năng AI)

Không phải mọi nhân viên đều cần trở thành chuyên gia AI.
Tuy nhiên, phần lớn nhân viên đều cần được trang bị những kỹ năng cơ bản để có thể làm việc hiệu quả trong môi trường có AI hỗ trợ.

5.3 AI Literacy (Năng lực hiểu biết về AI)

Bên cạnh kỹ năng sử dụng công cụ, nhân viên cũng cần hiểu:

• AI có thể làm được gì
• AI không thể làm được gì
• Các rủi ro liên quan đến bảo mật dữ liệu
• Các nguyên tắc sử dụng AI một cách có trách nhiệm

Nhiều doanh nghiệp đang tập trung vào việc lựa chọn công cụ AI phù hợp. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng hơn có thể là: Liệu đội ngũ nhân sự đã được chuẩn bị để sử dụng những công cụ đó hay chưa? 
Bởi cuối cùng, công nghệ không tự tạo ra sự chuyển đổi. Con người mới là yếu tố quyết định liệu một tổ chức có thể tận dụng AI thành công hay không.
Và khoảng cách trong doanh nghiệp tương lai có thể không phải là khoảng cách thế hệ hay khoảng cách số, mà chính là AI Divide (Khoảng cách AI).

Trong bối cảnh AI đang dần trở thành một kỹ năng nền tảng của lực lượng lao động, câu hỏi không còn là "Doanh nghiệp có nên ứng dụng AI hay không?" mà là "Doanh nghiệp sẽ chuẩn bị nguồn nhân lực cho AI như thế nào?".
Đối với HR, đây không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà còn là bài toán đào tạo, phát triển năng lực và quản trị thay đổi trong tổ chức.
Nếu bạn quan tâm đến việc ứng dụng AI trong tuyển dụng, đào tạo hay quản trị nhân sự, các chương trình đào tạo tại Hitsuji HR Academy có thể mang đến những góc nhìn thực tiễn và phương pháp triển khai phù hợp với bối cảnh doanh nghiệp hiện nay.
Tại Hitsuji Hr Academy, khóa học sắp ra mắt về AI trong Tuyển dụng - Đào tạo  tập trung vào:
👉Giúp HR hiểu bản chất vận hành của AI, không chỉ là cách sử dụng công cụ
👉Nhận diện các rủi ro như bias, lệch chuẩn, phụ thuộc AI
👉Biết cách kết hợp AI - dữ liệu nội bộ - tư duy nhân sự để ra quyết định hiệu quả và nhân văn hơn
👉Ứng dụng AI vào cả tuyển dụng lẫn thiết kế đào tạo, thay vì dùng rời rạc

Phù hợp với:

• HR Manager, HRBP, Talent Acquisition
• L&D, Training team
• Quản lý vận hành và chủ doanh nghiệp SMEs

Nội dung đào tạo tập trung vào case thực tế và khả năng ứng dụng ngay trong công việc, thay vì chỉ giới thiệu công cụ.
📩 FOLLOW FANPAGE ĐỂ NHẬN THÔNG TIN VỀ KHOÁ HỌC VÀ KHÔNG BỎ LỠ NHỮNG BÀI VIẾT HỮU ÍCH TRONG THỜI GIAN TỚI!

--------------------------
𝐇𝐈𝐓𝐒𝐔𝐉𝐈 𝐇𝐑 𝐀𝐂𝐀𝐃𝐄𝐌𝐘
---𝐸𝑛ℎ𝑎𝑛𝑐𝑒 𝑆𝑘𝑖𝑙𝑙𝑠, 𝐸𝑛ℎ𝑎𝑛𝑐𝑒 𝐶𝑎𝑟𝑒𝑒𝑟𝑠---
Contact us at:
☎ 0705 619 568
📩 daotao@hitsuji-vn.com
🌎 Website: https://hitsujihr.com.vn/