42% NGƯỜI LAO ĐỘNG VIỆT NAM THƯỜNG XUYÊN CẢM THẤY CĂNG THẲNG: LIỆU SỨC KHỎE TINH THẦN CỦA NHÂN SỰ ĐÃ ĐƯỢC QUAN TÂM ĐÚNG MỨC?

Theo ILO và WHO, 42% người lao động tại Việt Nam cho biết họ thường xuyên cảm thấy căng thẳng trong công việc. Căng thẳng vốn là một phần khó tránh khỏi trong công việc, nhưng khi áp lực xuất hiện thường xuyên và kéo dài, nó có thể bắt đầu ảnh hưởng đến cách một người cảm nhận, suy nghĩ, làm việc và tương tác với những người xung quanh.

Đó cũng là lúc sức khỏe tinh thần cần được nhìn nhận như một phần của môi trường làm việc, thay vì chỉ được nhắc đến khi nhân viên đã thực sự gặp vấn đề. Bởi không phải mọi tác động của căng thẳng đều lập tức trở thành một “báo động” mà doanh nghiệp có thể nhìn thấy.

Vậy đằng sau con số 42% đang có những vấn đề sức khỏe tinh thần nào có thể đang diễn ra âm thầm trong đội ngũ doanh nghiệp Việt? Và doanh nghiệp có đang nhận diện được chúng trước khi trở thành những hệ quả rõ ràng hơn?

1. ĐẰNG SAU CON SỐ LÀ MỘT VẤN ĐỀ ÂM THẦM

Trong doanh nghiệp, chúng ta thường dễ nhận ra những vấn đề đã trở thành “kết quả”: nhân viên nghỉ việc, hiệu suất giảm, tỷ lệ vắng mặt tăng hay mâu thuẫn trong đội ngũ xuất hiện.
Nhưng trước khi những điều đó xảy ra, có thể đã có rất nhiều tín hiệu nhỏ hơn.
Một nhân viên bắt đầu ít chủ động hơn. Một người quản lý phải liên tục nhắc nhở tiến độ. Những cuộc họp ngày càng ít người đóng góp ý kiến. Làm thêm giờ trở thành chuyện bình thường. Nhân viên vẫn hoàn thành công việc nhưng luôn trong trạng thái mệt mỏi.
Nếu chỉ nhìn vào KPI, có thể mọi thứ vẫn đang “ổn”. Nhưng nếu nhìn vào sức khỏe tinh thần của đội ngũ, câu chuyện có thể hoàn toàn khác.

2. VÌ SAO SỨC KHỎE TINH THẦN THƯỜNG CHƯA ĐƯỢC DOANH NGHIỆP QUAN TÂM ĐÚNG MỨC?

Một trong những lý do khiến sức khỏe tinh thần dễ bị bỏ qua là doanh nghiệp thường nhìn vấn đề từ phía cá nhân: nhân viên có biết quản lý stress không, có cân bằng được công việc và cuộc sống không, có đủ khả năng thích nghi với áp lực không. Nhưng nếu chỉ nhìn vào khả năng “tự quản lý” của nhân viên, doanh nghiệp có thể bỏ qua một câu hỏi quan trọng hơn: Chính công việc và môi trường làm việc đang tạo ra những áp lực nào, và nhân viên đang có đủ nguồn lực để ứng phó với chúng hay chưa?
Đây cũng là góc nhìn được mô hình JD-R (Job Demands-Resources – Yêu cầu công việc và Nguồn lực công việc) đề cập. Đây là một khung phân tích trong tâm lý học tổ chức, được sử dụng để lý giải mức độ căng thẳng, kiệt sức và động lực làm việc của người lao động thông qua mối quan hệ giữa những áp lực mà công việc đặt ra và các nguồn lực hỗ trợ mà người lao động có được.

 Mô hình JD-R  cho rằng trong bất kỳ công việc nào cũng tồn tại hai nhóm yếu tố có tác động đến người lao động.
Yêu cầu công việc (Job Demands) là những yếu tố đòi hỏi nhân viên phải sử dụng thời gian, năng lượng và nỗ lực để hoàn thành công việc, chẳng hạn khối lượng công việc lớn, deadline liên tục, thời gian làm việc kéo dài, áp lực cảm xúc hay yêu cầu công việc cao.
Ngược lại, nguồn lực công việc (Job Resources) là những yếu tố giúp nhân viên hoàn thành nhiệm vụ, giảm tác động của áp lực và duy trì động lực, chẳng hạn sự hỗ trợ từ quản lý và đồng nghiệp, quyền chủ động, phản hồi, cơ hội phát triển hay các nguồn lực cần thiết để thực hiện công việc.
Vấn đề không nằm ở việc doanh nghiệp có áp lực hay không - bởi không có môi trường làm việc nào hoàn toàn không có áp lực. Điều đáng quan tâm là khi yêu cầu công việc liên tục ở mức cao nhưng nguồn lực lại không đủ để đáp ứng, người lao động có thể phải tiêu hao năng lượng trong thời gian dài mà không có đủ điều kiện để phục hồi và thích nghi.
Khi đó, căng thẳng có thể tích tụ, kéo theo mệt mỏi, giảm động lực, khó tập trung và về lâu dài có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Vì vậy, thay vì chỉ hỏi “Nhân viên có đang biết cách quản lý stress không?”, doanh nghiệp cũng cần hỏi: “Công việc đang yêu cầu nhân viên điều gì, và chúng ta đã cung cấp cho họ đủ nguồn lực để đáp ứng hay chưa?”

3. DOANH NGHIỆP CẦN NHÌN SỨC KHỎE TINH THẦN NHƯ THẾ NÀO?

Sau khi nhìn thấy mối liên hệ giữa công việc và sức khỏe tinh thần, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận: không chỉ nhìn vào biểu hiện của nhân viên, mà cần nhìn cả những yếu tố đang tạo ra áp lực cho họ.
① NHÌN TỪ CÔNG VIỆC, KHÔNG CHỈ TỪ CÁ NHÂN:

Khối lượng công việc, deadline, quyền chủ động, mối quan hệ với quản lý hay mức độ hỗ trợ trong đội nhóm đều có thể tác động đến sức khỏe tinh thần. Vì vậy, thay vì chỉ yêu cầu nhân viên “tự quản lý stress”, doanh nghiệp cần xem lại những nguồn áp lực và nguồn lực mà họ đang có.

② NHẬN DIỆN SỚM, KHÔNG CHỜ ĐẾN KHI CÓ HẬU QUẢ:

Một nhân viên ít chủ động hơn, thường xuyên làm thêm giờ, giảm tương tác hay khó tập trung chưa chắc đã gặp vấn đề về sức khỏe tinh thần, nhưng đó có thể là những thay đổi đáng để quản lý quan sát và chủ động trao đổi. Mục tiêu không chỉ là chẩn đoán, mà là nhận biết – lắng nghe – hỗ trợ đúng lúc.

③ XÂY DỰNG NĂNG LỰC CHO CẢ ĐỘI NGŨ:

Sức khỏe tinh thần nên được chú trọng nhiều hơn. Nhân viên cần hiểu và nhận diện trạng thái của bản thân; quản lý cần biết cách trao đổi, lắng nghe và hỗ trợ; doanh nghiệp cần có định hướng và nguồn lực phù hợp khi vấn đề phát sinh.

Thực tế, một số doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã bắt đầu đưa sức khỏe  tinh thần vào cách tiếp cận về môi trường làm việc. Chẳng hạn, FPT xác định “chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần” là một trong những hoạt động trọng tâm trong quản trị nhân sự. Tập đoàn triển khai các hoạt động nâng cao đời sống tinh thần, hội thảo và tọa đàm giúp CBNV nhận biết, phòng tránh và giải quyết một số vấn đề về sức khỏe thể chất, tinh thần.

Đáng chú ý hơn, tại FPT University, hoạt động hỗ trợ sức khỏe tinh thần đã được triển khai theo hướng bài bản hơn, bao gồm tư vấn tâm lý, các chương trình giáo dục về sức khỏe tinh thần, quản lý stress, phòng ngừa burnout và các hoạt động mindfulness cho nhân viên, giảng viên.
Những ví dụ này cho thấy sức khỏe tinh thần đang dần trở thành một phần trong bài toán quản trị con người, thay vì chỉ là một hoạt động phúc lợi riêng lẻ.
Với doanh nghiệp chưa đưa nội dung này vào lộ trình đào tạo, đây cũng có thể là thời điểm để bắt đầu. Không nhất thiết phải bắt đầu bằng những chương trình quá lớn; có thể đi từ việc nâng cao nhận thức → nhận diện sớm → trang bị kỹ năng cho nhân viên và quản lý → xây dựng cách thức hỗ trợ khi vấn đề phát sinh.
Bởi cuối cùng, mục tiêu không phải là xây dựng một doanh nghiệp “không có stress”, mà là một tổ chức có khả năng nhận ra khi nhân viên đang gặp vấn đề và biết cách phản ứng trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn.

4. ĐÀO TẠO SỨC KHỎE TINH THẦN - BƯỚC ĐẦU ĐỂ DOANH NGHIỆP NHẬN DIỆN VÀ PHÒNG NGỪA

Đào tạo sức khỏe tinh thần không thể thay thế một môi trường làm việc lành mạnh, cũng không phải giải pháp để “xử lý” mọi vấn đề tâm lý của nhân viên. Nhưng đây có thể là bước khởi đầu để doanh nghiệp nhận diện vấn đề sớm, trước khi những vấn đề nhỏ trở thành vấn đề lớn ở quy mô tổ chức.
Một lộ trình đào tạo phù hợp có thể bắt đầu từ nhận thức → nhận diện và phòng ngừa → hỗ trợ và xử lý khi vấn đề phát sinh. Ở giai đoạn đầu, nhân viên cần hiểu đúng về sức khỏe tinh thần, stress và burnout; quản lý cần biết những dấu hiệu nào cần lưu ý và cách chủ động trao đổi với nhân viên. Khi đã nhận diện được vấn đề, doanh nghiệp cần có định hướng hỗ trợ phù hợp, thay vì để quản lý hoặc nhân viên tự xử lý theo cách riêng.
Đặc biệt, vai trò của quản lý không phải là chẩn đoán hay trở thành chuyên gia tâm lý, mà là nhận biết những thay đổi bất thường, biết cách hỏi - lắng nghe - hỗ trợ và biết khi nào cần chuyển vấn đề đến bộ phận hoặc nguồn hỗ trợ phù hợp. Chẳng hạn, khi một nhân viên liên tục giảm tương tác, mất tập trung, thường xuyên xin nghỉ hoặc có biểu hiện quá tải, quản lý cần biết cách tiếp cận và trao đổi thay vì chỉ nhắc nhở về hiệu suất.

Tại Hitsuji HR Academy, chương trình đào tạo Sức khỏe tinh thần dành cho doanh nghiệp được định hướng theo hướng thiết thực và có tính ứng dụng, tập trung vào việc giúp tổ chức, quản lý và nhân viên cùng có khả năng nhận diện vấn đề: từ nhận diện sớm stress và dấu hiệu quá tải, hiểu các yếu tố trong công việc có thể tác động đến sức khỏe tinh thần, đến cách quản lý trao đổi và hỗ trợ nhân viên khi cần thiết.
Bởi một doanh nghiệp quan tâm đến sức khỏe tinh thần không phải là doanh nghiệp không có áp lực. Đó là doanh nghiệp biết nhận diện áp lực, hiểu tác động của nó và có sự chuẩn bị để hỗ trợ con người trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn.

👉 Doanh nghiệp có nhu cầu Inhouse training về chủ đề Sức khỏe tinh thần, vui lòng liên hệ hotline: 0974689370 để được tư vấn và thiết kế bài giảng phù hợp.

VÀ ĐÂY MỚI CHỈ LÀ ĐIỂM BẮT ĐẦU...
👉 Tuần sau, Hitsuji HR Academy sẽ cùng tiếp tục đi sâu vào các bài viết về các khía cạnh sức khỏe tinh thần của nhân sự trong doanh nghiệp.
Hãy follow Hitsuji Hr Academy để không bỏ lỡ những bài viết hữu ích!
--------------------------
𝐇𝐈𝐓𝐒𝐔𝐉𝐈 𝐇𝐑 𝐀𝐂𝐀𝐃𝐄𝐌𝐘
---𝐸𝑛ℎ𝑎𝑛𝑐𝑒 𝑆𝑘𝑖𝑙𝑙𝑠, 𝐸𝑛ℎ𝑎𝑛𝑐𝑒 𝐶𝑎𝑟𝑒𝑒𝑟𝑠---
Contact us at:
☎ 0974 689 370
📩 daotao@hitsuji-vn.com
🌎 Website: https://hitsujihr.com.vn/